Quduzluq xəstəliyi və diqqət edilməli məqamlar
Quduzluq — mərkəzi sinir sistemini zədələyən, əlamətlər ortaya çıxdıqdan sonra müalicəsi olmayan, lakin vaxtında peyvənd olunduqda 100% qarşısı alına bilən ən təhlükəli virus infeksiyalarından biridir.
Canlixeber.com quduzluq xəstəliyi ilə bağlı araşdırma aparıb.
Quduzluq virusunun ilk əlamətləri üzə çıxdıqdan sonra xəstəlik demək olar ki, həmişə ölüm cıxışı ilə nəticələnir. Bu səbəbdən heyvan dişləməsi və ya cırmaqlaması zamanı əlamətlərin yaranmasını gözləmədən dərhal tibbi müdaxilə olunmalıdır.
- Quduzluğun Əlamətləri (İnsanlarda)
İnkubasiya dövrü (virula yoluxma ilə ilk əlamətin görünməsi arasındakı müddət) adətən 1–3 ay çəkir. Lakin yaranın yerindən (baş və boyun nahiyəsinə nə qədər yaxındırsa, o qədər tez) və dərinliyindən asılı olaraq bu müddət 1 həftədən 1 ilə qədər dəyişə bilər.
Xəstəlik 3 ana mərhələdə inkişaf edir:
Mərhələ 1: İlkin Əlamətlər (Prodromal dövr)
Ən xarakterik əlamət: Dişlənmiş və ya cırılmış yer təmizlənsə və sağalsa bile, həmin nahiyədə keyimə, göynəmə, qaşınma, sancı və ya ağrı hiss olunur.
Yüngül qızdırma, halsızlıq və baş ağrısı.
Səbəbsiz təşviş, narahatlıq və yuxusuzluq.
Mərhələ 2: Şiddətli Kliniki Mərhələ (Qıcıqlanma dövrü)
Hidrofobiya (Su qorxusu): Xəstə su içmək istədikdə və ya hətta su səsi eşitdikdə boğaz əzələlərində şiddətli və ağrılı spazmlar yaranır.
Aerofobiya (Hava qorxusu): Üzə dəyən yüngül hava axını (məsələn, yelpik və ya pəncərədən gələn kürək) tutmalara səbəb olur.
İşıqdan və küydən həddindən artıq narahatlıq (fotofobiya).
Bol köpüklü tüpürcək ifrazı və güclü aqressiya tutmaları.
Mərhələ 3: İflic və Koma
Əzələlərin tədricən iflic olması.
Xəstə komaya düşür və tənəffüs və ya ürək mərkəzinin iflic olması nəticəsində ölüm baş verir.
- Heyvan Dişləməsi Zamanı Əməl Edilməli Təcili Qaydalar
Şübhəli ev və ya kütləvi küçə heyvanı (it, pişik, tülkü, yarasa və s.) tərəfindən dişləndikdə, cırıldıqda və ya açıq yaraya tüpürcək dəydikdə bu addımları gecikdirmədən ardıcıl yerinə yetirin:
Yaranı Təcili Yuyun (Ən mühüm ilk yardım):
Yaranı dərhal azı 15 dəqiqə ərzində bol su və sabunla yuyun. Sabunun tərkibindəki qələvi virusun xarici örtüyünü parçalayaraq onun orqanizmə keçmə riskini kəskin azaldır.
Dezinfeksiya Edin:
Yumanı bitirdikdən sonra yaranın ətrafını spirt (70%) və ya iod tərkibli Məhlulla işləyin.
Yaranı Bağlamayın:
Yaranın üzərini möhkəm sarımayın və həkim göstərişi olmadan tikış qoymayın (açıq qalması virusun sinir liflərinə keçməsini ləngidir).
DƏRHAL Rabioloji Məntəqəyə (Təcili yardıma) Müraciət Edin:
Mümkün olan en qısa müddətdə (üstünlük tualeti kimi ilk 24 saat ərzində) həkimə çatın. Həkim sizə quduzluq əleyhinə vaksin (peyvənd) və lazımdırsa immunoqlobulin təyin edəcək.
- Heyvanlarda Quduzluq Əlamətləri
Riskli heyvanları tanımaq üçün aşağıdakı dəyişikliklərə diqqət yetirin:
Davranış dəyişikliyi: Sakit heyvanın həddən artıq aqressivləşməsi və ya əksinə, vəhşi heyvanın insanlara qorxusuz yaxınlaşması.
Ağızdan aramsız köpüklü tüpürcək axması.
Udquna bilməmək, sudan və işıqdan qaçmaq.
Alt çənənin aşağı düşməsi və gəzişində uyğunsuzluq (iflic əlamətləri).
Heyvanı nəzarətdə saxlamaq mümkün olduqda: Əgər sizi dişləyən heyvan məlumdursa, onu öldürməyin, 10 gün ərzində karantində saxlayıb müşahidə edin. Əgər heyvan 10 gün ərzində sağ qalarsa, o quduz deyil. Lakin heyvanı gözləyərkən öz peyvəndinizi yubatmayın — peyvəndləməyə dərhal başlanmalı, heyvan sağlam çıxarsa dayandırılmalıdır.
