SMM sahəsinə necə başlamaq olar? – Ekspert: “Bu sahədə ən böyük səhv işin rahat olduğunu düşünməkdir”

Sosial media marketinqi son illərdə Azərbaycanda əmək bazarının diqqət çəkən istiqamətlərindən birinə çevrilib. Xüsusilə gənclər arasında SMM-ə marağın artması bu sahənin nisbətən qısa müddətdə öyrənilə bilməsi, freelance və məsafədən işləmək imkanlarının olması ilə əlaqələndirilir. Bununla belə, peşəyə yeni başlayanların qarşısında bir sıra suallar yaranır: SMM öyrənməyə haradan başlamaq lazımdır, hansı bacarıqlar daha vacibdir, şirkətlər yeni mütəxəssisdən nə gözləyir və evdən işləmək bu peşəni həqiqətən rahat işə çevirirmi?

Mövzu ilə bağlı SMM və rəqəmsal marketinq üzrə ekspert Həsən Hüseynsoy fikirlərini Canlixeber.com ilə bölüşüb.

Ekspertin fikrincə, SMM-ə yeni başlayan insanın ilk səhvi özünü çox tez “SMM mütəxəssisi” hesab etməsidir:

“Çünki bu sahədə proqramları və alətləri öyrənmək nisbətən asandır, amma həmin alətlərlə düzgün qərar vermək daha uzun vaxt tələb edir.

Mən bu sahəyə başlayanlara ilk olaraq özlərini yox, işləyəcəkləri biznesi öyrənməyi tövsiyə edərdim. Çünki sabah bir şirkət sizi işə götürəndə sizə “Instagram-ı yaxşı bilirsən?” sualından daha çox, “bizim məhsulu necə təqdim edərdin?” sualını verəcək. Buna görə də marketinqin əsaslarını, müştəri davranışını, rəqibləri, məhsulun üstünlüklərini və şirkətin satış prosesini anlamaq çox vacibdir.

Məsələn, iki SMM mütəxəssisi eyni geyim mağazasında işləsə, ikisi də eyni kamera, eyni proqram və eyni platformalardan istifadə edə bilər. Amma biri mağazanın müştərisinin niyə həmin məhsulu aldığını başa düşürsə, digərindən daha yaxşı nəticə göstərəcək. Məncə, fərqi yaradan əsas bacarıq məhz budur.

Yeni başlayanların digər problemi isə öyrənmə prosesini çox geniş götürməsidir. Bir ay ərzində Instagram, TikTok, Facebook, Google Ads, Meta Ads, dizayn, montaj, copywriting, SEO və başqa sahələrin hamısını öyrənməyə çalışırlar. Bunun nəticəsində hər şeydən bir qədər bilirlər, amma heç birində işləyə biləcək səviyyədə praktika toplamırlar.

Mən daha fərqli yanaşmanı düzgün hesab edirəm: bütün əsas istiqamətləri tanı, sonra işləmək istədiyin bazarın tələb etdiyi bacarıqlarda dərinləş. Çünki real şirkətdə platformaların sayı əvvəlcədən müəyyən olmaya bilər. Bu gün Instagram və Facebook əsas ola bilər, sabah TikTok və ya LinkedIn də işə daxil ola bilər.

Ona görə SMM mütəxəssisinin platforma seçimindən daha vacib üstünlüyü yeni platformanı tez öyrənə bilməsidir. Sosial şəbəkələrin interfeysi və alətləri dəyişir, amma auditoriya davranışını, kontentin məntiqini və marketinq prinsiplərini başa düşən mütəxəssis bu dəyişikliklərə daha asan uyğunlaşır”.

Mütəxəssis həmçinin kontent hazırlamağı ayrıca bir bacarıq kimi yox, müşahidə qabiliyyəti ilə birlikdə inkişaf etdirməyi məsləhət görüb:

“Çünki yaxşı kontent ideyası çox vaxt “kreativ olmaqdan” yox, insanları müşahidə etməkdən yaranır.

Məsələn, bir mağazanın müştəriləri satıcıya hər gün eyni sualları verirsə, həmin sualların özü artıq kontent mövzusudur. Müştərilər məhsulu seçərkən tərəddüd edirlərsə, həmin tərəddüdün səbəbi növbəti videonun mövzusu ola bilər. Yəni kontent ideyasını hər dəfə internetdə trend axtararaq tapmaq lazım deyil. Biznesin özündə kifayət qədər kontent mövzusu olur.

Məncə, SMM öyrənən insan üçün ən faydalı praktikalardan biri də budur: hər hansı bir biznes seçib onun sosial media hesabına kənardan baxmaq və özünə sual vermək — “Mən bu şirkətin yerində olsaydım, nəyi dəyişərdim?”

Bu zaman artıq sadəcə paylaşım hazırlamırsan. Auditoriyanı, məhsulu, rəqibləri, kommunikasiya dilini, kontent formatlarını və satış prosesini birlikdə düşünməyə başlayırsan. Mən bunu kurs izləməkdən daha faydalı praktikalardan biri hesab edirəm.

Digər vacib məsələ isə reklamdır. Mən SMM mütəxəssisinin mütləq peşəkar media buyer olmasını vacib saymıram. Amma reklam sisteminin necə işlədiyini bilməyən SMM mütəxəssisi müəyyən mərhələdə məhdudlaşır. Ən azı hansı məqsədlə kampaniya qurulduğunu, auditoriyanın necə seçildiyini, kreativin nəticəyə necə təsir etdiyini və reklam nəticələrinin necə oxunduğunu bilməlidir.

Analitikaya da eyni yanaşma ilə baxmaq lazımdır. Mən SMM hesabatlarının yalnız “bu ay 20 min follower artdı, 500 min baxış oldu” səviyyəsində qalmasını düzgün hesab etmirəm. Rəqəmin özündən çox, o rəqəmin hansı qərara səbəb olduğu vacibdir.

Məsələn, hansısa kontent digər paylaşımlardan üç dəfə çox baxış toplayıbsa, mənim üçün əsas sual “niyə viral oldu?” deyil. Əsas sual budur: “Burada nəyi düzgün etmişik və bunu növbəti işimizdə necə istifadə edə bilərik?” Analitika yalnız hesabat vermək üçün deyil, növbəti qərarı daha yaxşı vermək üçün istifadə olunmalıdır.

SMM-də işə qəbul məsələsində də mən yeni başlayanların bir şeyi nəzərə almasını istərdim: portfolio-nun olması ilə portfolio-nun keyfiyyətli olması eyni şey deyil.

10-15 təsadüfi post göstərmək əvəzinə, bir biznes üçün “problem nə idi, mən nə təklif etdim, hansı kontenti hazırladım və nəticə nə oldu?” suallarını göstərə bilən bir neçə iş daha dəyərlidir. İnsan işəgötürənə özünün nə qədər işləyə bildiyini yox, necə düşündüyünü göstərməlidir”.

H.Hüseynsoyun sözlərinə görə, Evdən işləmək məsələsinə gələndə isə burada müəyyən bir romantikləşdirmə olduğunu düşünür:

“Bəli, SMM məsafədən işləməyə çox uyğun peşələrdəndir. Amma remote işləmək heç vaxt avtomatik olaraq rahat işləmək demək deyil.

Əksinə, evdən işləyən SMM mütəxəssisinin işini planlaşdırmaq, vaxtını bölmək və nəticəyə görə məsuliyyət daşımaq bacarığı daha güclü olmalıdır. Ofisdə komandanın yanında olmaq müəyyən məsələləri spontan həll etməyə imkan verir. Remote işləyəndə isə kommunikasiya, planlaşdırma və özünə nəzarət daha çox əhəmiyyət qazanır.

Üstəlik, sosial media “iş saatı bitəndə dayanan” sahələrdən biri deyil. Trend dəyişə bilər, müştəri mesajı gələ bilər, reklamda problem yarana bilər, paylaşımın nəticəsinə müdaxilə etmək lazım ola bilər. Əlbəttə, bu o demək deyil ki, SMM mütəxəssisi 24 saat telefon qarşısında oturmalıdır. Əksinə, peşəkar işləməyin bir hissəsi sərhədləri və iş prosesini düzgün qurmaqdır.

Ona görə də mən bu peşəni “evdə oturub pul qazanmaq” kimi təqdim etməzdim. SMM-in üstünlüyü rahat olması yox, iş modelinin çevik olmasıdır. İnsan haradan işləyəcəyini seçə bilər, amma gördüyü işin keyfiyyəti və nəticəyə verdiyi töhfə yenə əsas olaraq qalır”.

Müsahibimiz vurğulayıb ki, bu sahəyə sıfırdan başlayacaq biri üçün mənim tövsiyə etdiyim ardıcıllıq isə belədir:

“Əvvəlcə marketinqin əsaslarını öyrənsin, sonra müxtəlif platformaların məntiqini başa düşsün, kontent və kommunikasiya bacarıqlarını inkişaf etdirsin, reklam və analitika ilə tanış olsun və bütün bunları real biznes nümunələri üzərində tətbiq etsin.

Ən vacibi isə öyrənməyi işə başlamaqdan ayırmasın. SMM-də “əvvəl hər şeyi öyrənim, sonra işləyərəm” yanaşması çox vaxt insanı aylarla eyni yerdə saxlayır. Öyrənmək və tətbiq etmək paralel getməlidir.

Məncə, bu sahədə uğur qazanan insan ən çox aləti bilən deyil. O, qarşısına qoyulan biznes problemini düzgün anlayıb, həmin problem üçün uyğun həll təklif edə bilən insandır. SMM-in peşə kimi gələcəyi də məhz buradadır: alətləri istifadə etməkdən daha çox, onlardan nə vaxt və niyə istifadə etməli olduğunu bilməkdə”.