Önümüzdəki 20 ilin peşələri məlum oldu

Texnologiyanın sürətli inkişafı, süni intellektin həyatımıza daxil olması və qlobal iqlim dəyişiklikləri əmək bazarını kökündən dəyişir. Yaxın gələcəkdə bu gün mövcud olan bir çox peşə sıradan çıxacaq, onların yerini isə tamamilə yeni ixtisaslar alacaq. Gələcəkdə uğur qazanmaq üçün indidən rəqəmsal və ekoloji trendləri izləmək mühümdür.

Canlixeber.com sizin üçün yaxın 10-20 ildə ən çox tələb olunacaq 10 gələcəyin peşəsini və onların qısa xülasəsini hazırlayıb.

1) Süni İntellekt (AI) Etikası üzrə Mütəxəssis
Süni intellekt sistemlərinin insan həyatına təsiri artdıqca, onların qərarlarının ədalətli olması zərurəti yaranır. Bu mütəxəssislər AI alqoritmlərinin insan hüquqlarını pozmamasını və irqi, cinsi disbalans yaratmamasını təmin edirlər. Onlar texnologiya ilə fəlsəfə və hüquq arasında bir növ körpü rolunu oynayırlar.

2) Kiber təhlükəsizlik və Rəqəmsal Detektivlik
Bütün sistemlərin rəqəmsallaşdığı bir dünyada kiber hücumların miqyası və təhlükəsi qat-qat artır. Gələcəyin rəqəmsal detektivləri təkcə sistemləri qorumayacaq, həm də virtual cinayətlərin izinə düşərək onları ifşa edəcəklər. Dövlətlər və böyük korporasiyalar üçün bu peşə sahibləri strateji əhəmiyyət daşıyacaq.

3) Bioloji Çap (3D Bioprinting) Mühəndisi
Tibb sahəsində inqilab edəcək bu peşə sahibləri 3D printerlər vasitəsilə canlı toxuma və orqanlar istehsal edəcəklər. Bu texnologiya sayəsində donor çatışmazlığı problemi tamamilə aradan qaldırıla bilər. Süni şəkildə hazırlanan orqanlar minlərlə insanın həyatını xilas etməyə imkan verəcək.

4) Alternativ Enerji Məsləhətçisi
Qlobal istiləşmə və neft-qaz resurslarının tükənməsi bəşəriyyəti yaşıl enerjiyə keçməyə məcbur edir. Bu mütəxəssislər evlərin, müəssisələrin və hətta bütöv şəhərlərin günəş, külək və hidroenerji sistemlərinə keçidini layihələndirirlər. Onlar enerji səmərəliliyini artırmaq üçün ekoloji həllər təklif edirlər.

5) Big Data (Böyük Verilənlər) Analitiki
Müasir dünyada informasiya ən qiymətli resursdur, lakin bu datanı emal etmək xüsusi bacarıq tələb edir. Big Data analitikləri milyardlarla nizamsız məlumatı analiz edərək şirkətlər üçün strateji qərarların çıxarılmasına kömək edirlər. Onlar gələcək trendləri öncədən görmək qabiliyyətinə malikdirlər.

6) Kosmos Turizmi Bələdçisi və Memarı
Kosmik sənayenin kommersiyalaşması ilə yaxın gələcəkdə stratosferə və Aya səyahətlər adiləşəcək. Kosmos memarları digər planetlərdə yaşayış sahələri dizayn edərkən, bələdçilər turistlərin təhlükəsizliyini və adaptasiyasını idarə edəcəklər. Bu peşə xəyal olmaqdan çıxıb real biznes sahəsinə çevrilməkdədir.

7) Virtual Reallıq (VR) Dünyası Dizayneri
VR və AR (artırılmış reallıq) texnologiyaları təkcə oyun sənayesində deyil, təhsil və tibbdə də geniş tətbiq olunacaq. Bu dizaynerlər virtual məkanda rəqəmsal evlər, muzeylər, tədris otaqları və iş mühitləri yaradacaqlar. İnsanlar vaxtlarının böyük hissəsini bu mükəmməl vizual dünyalarda keçirəcəklər.

8)PUA (Dron) Trafik Nəzarətçisi
Yaxın illərdə səmada minlərlə çatdırılma dronları, çəkiliş aparatları və hətta uçan taksilər hərəkət edəcək. Bu hava nəqliyyatının qəzasız idarə olunması üçün xüsusi dispetçerlərə ehtiyac yaranacaq. Onlar dronların hərəkət marşrutlarını tənzimləyərək səmada yarana biləcək xaosun qarşısını alacaqlar.

9)Rəqəmsal Reabilitasiya Məsləhətçisi
Texnologiyadan asılılıq gələcəkdə insanların psixi sağlamlığına ciddi ziyan vura bilər. Bu mütəxəssislər insanlara sosial media və virtual dünya asılılığından qurtulmağa, “rəqəmsal detoks” proqramları keçməyə kömək edəcəklər. Onlar real həyatla rəqəmsal dünya arasındakı balansı bərpa edirlər.

10) Gen mühəndisi (CRISPR Mütəxəssisi)
Genetik kodların dəyişdirilməsi texnologiyası (CRISPR) sayəsində gələcəkdə irsi xəstəliklərin qarşısı hələ ana bətnində alınacaq. Gen mühəndisləri kənd təsərrüfatında quraqlığa davamlı bitkilər yetişdirməklə yanaşı, insan ömrünün uzadılması üzərində də işləyəcəklər. Bu sahə gələcəyin tibb və biologiya elminin zirvəsi hesab olunur.

Nəticə olaraq deyə bilərik ki, gələcəyin peşələri yalnız texniki biliklər deyil, həm də yaradıcılıq, emosional zəka və çeviklik tələb edir. Texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, insan faktorunun idarəetmə və etika sahəsindəki rolu əvəzedilməz olaraq qalacaq.