Məktəblərdə təhlükəsizlik qaydalarının əhəmiyyəti
Məktəblərdə təhlükəsizlik və ilkin yardım qaydalarının tədrisi, şagirdlərin həyatı bacarıqlara yiyələnməsi və fövqəladə hallara hazır olması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Müasir təhsil sistemində bu mövzuların tədrisi təkcə nəzəri biliklərlə məhdudlaşmamalı, həm də praktiki məşğələlərlə dəstəklənməlidir. Araşdırmalar göstərir ki, erkən yaşlardan etibarən fəlakət risklərinin azaldılması və ilkin yardımın öyrədilməsi bədbəxt hadisələrin sayını minimuma endirir.
Canlixeber.com mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.
Hüquqi və Struktur Əsaslar
Azərbaycan Respublikasının təhsil proqramında (kurikulumda) “Həyat bilgisi” fənni çərçivəsində təhlükəsizlik qaydalarına geniş yer ayrılır.
Şagirdlərə yanğın, zəlzələ, dəm qazı zəhərlənməsi və məişət qəzaları zamanı necə davranmalı olduqları aşılanır.
Buna baxmayaraq, təhlükəsizlik qaydalarının sadəcə bir fənnin daxilində deyil, ayrıca praktiki seminarlar şəklində keçirilməsinə ehtiyac var.
Fövqəladə Hallar Nazirliyi (FHN) və Elm və Təhsil Nazirliyinin birgə təşkilatçılığı ilə məktəblərdə mütəmadi olaraq maarifləndirici tədbirlər və təxliyə təlimləri keçirilir.
İlkin Yardım Tədrisinin Mövcud Vəziyyəti
Məktəblərdə ilkin tibbi yardımın tədrisi əksər hallarda yuxarı siniflərdə, xüsusən də “Çağırışaqədərki hazırlıq” dərslərində qızlar üçün tibbi biliklərin əsasları kimi tədris olunur.
Lakin qanaxmaların dayandırılması, süni nəfəs verilməsi və sınıqlar zamanı ilkin müdaxilə kimi kritik bacarıqlar bütün şagirdlər tərəfindən mənimsənilməlidir.
Tədqiqatlar sübut edir ki, 10-12 yaşlı uşaqlar belə düzgün təlim keçdikdə ürək-ağciyər reanimasiyasını (CPR) uğurla yerinə yetirə bilirlər.
Hazırda məktəblərin bir çoxunda ilkin yardımın tədrisi üçün lazımi tibbi manekenlər və simulyasiya vasitələri çatışmır.
Əsas Problemlər və Çətinliklər
Məktəblərdə bu sahədə qarşıya çıxan ən böyük maneə müəllimlərin özlərinin ilkin yardım mövzusunda kifayət qədər ixtisaslaşmamasıdır.
Müəllimlərin böyük qismi fövqəladə vəziyyətlərdə psixoloji cəhətdən stressi idarə etmək və şagirdləri yönləndirmək üçün xüsusi hazırlıq keçməyiblər.
Nəzəriyyənin üstünlük təşkil etməsi şagirdlərin real böhran anında panikaya düşməsinə və bildiklərini tətbiq edə bilməməsinə səbəb olur.
Məktəb psixoloqlarının fəlakət sonrası və ya böhran anında şagirdlərlə işləmək sahəsindəki fəaliyyəti də zəif təşkil olunur.
Beynəlxalq Təcrübə və Təkliflər
Avropa ölkələrində və ABŞ-da ilkin yardım dərsləri məktəblilər üçün məcburi sertifikat proqramları ilə tənzimlənir.
Hətta bəzi ölkələrdə ilkin yardım kursunu bitirməyən şagirdlərin məktəb məzunu olması mümkün deyil.
Azərbaycanda da analoji sistemin tətbiqi, hər il həm müəllimlər, həm də şagirdlər üçün icbari ilkin yardım testlərinin keçirilməsi məqsədəuyğundur.
Qızıl Aypara Cəmiyyəti kimi könüllü təşkilatların məktəblərə cəlb olunması və interaktiv dərslərin təşkili bu boşluğu doldura bilər.
Sonda isə qeyd etməliyik ki, məktəblərdə təhlükəsizlik mədəniyyətinin formalaşdırılması cəmiyyətin ümumi təhlükəsizlik səviyyəsini yüksəldir. Şagirdlərə ilkin yardımı öyrətmək onlara təkcə özlərini deyil, ətrafdakı insanların da həyatını xilas etmək imkanı verir. Bu səbəbdən, təhsil proqramlarında praktiki saatların artırılması və məktəblərin texniki baza ilə təmin edilməsi dövlət səviyyəsində prioritet olmalıdır.
