Qızılın dünya bazarında bahalaşması Azərbaycanda qiymətləri artıra bilər – Sadiq Cavadov
“Dünya bazarında qızılın qiymətinin ilin sonunadək troya unsiyası üçün 4 800–4 900 dollara yüksəlməsi Azərbaycanda da qızıl məmulatlarının bahalaşmasına səbəb ola bilər”.
İqtisadçı Sadiq Cavadov Canlixeber.com-q açıqlamasında bildirib ki, beynəlxalq bazarda qızılın qiyməti yüksəldikcə bu, idxal olunan qızılın və ondan hazırlanan məmulatların maya dəyərinə təsir göstərə bilər.
Onun sözlərinə görə, oktyabrın 9-na olan məlumatlara əsasən, qızılın dünya bazarındakı spot qiyməti troya unsiyası üçün təxminən 4 190 dollar səviyyəsində olub. Goldman Sachs Research ilin sonuna qiymətin 4 900 dollara çatacağını proqnozlaşdırır. Bununla belə, qızıl bazarında qiymətlərin gələcək dinamikası ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır.
“Qızılın qiymətinin ilin sonunadək 4 800–4 900 dollara yüksəlməsi hazırkı səviyyə ilə müqayisədə təxminən 14,5–17 faiz artım deməkdir. Belə bir ssenaridə beynəlxalq bazardakı bahalaşma Azərbaycanda da qızıl məmulatlarının qiymətlərinə təsir göstərə bilər. Lakin dünya bazarında qeydə alınan artımın pərakəndə satış qiymətlərinə eyni faizlə ötürüləcəyini düşünmək düzgün olmaz”, – deyə iqtisadçı qeyd edib.
S.Cavadovun fikrincə, Azərbaycanda qızıl məmulatlarının qiyməti yalnız beynəlxalq bazardakı xammalın dəyərindən asılı deyil. İdxal və daşınma xərcləri, əyar, işçilik haqqı, dizayn, satıcının mənfəət marjası və digər kommersiya xərcləri də son qiymətin formalaşmasında mühüm rol oynayır.
“Əgər yerli bazarda 585 əyar qızılın bir qramı hazırda 150–180 manat, 750 əyar qızılın bir qramı isə 190–220 manat civarında təklif edilirsə, beynəlxalq qiymət artımının tam və eyni nisbətdə yerli satış qiymətlərinə ötürüldüyü fərziyyəsi ilə birinci məhsulun qiyməti təxminən 172–211 manata, ikinci məhsulun qiyməti isə 218–257 manata yüksələ bilər. Ancaq bunlar rəsmi qiymət proqnozu deyil, yalnız şərti hesablamalardır”, – deyə o bildirib.
İqtisadçı vurğulayıb ki, qızılın dünya bazarındakı qiymətinin yüksəlməsi mütləq şəkildə yerli pərakəndə satış qiymətlərinin eyni sürətlə artacağı anlamına gəlmir. Xüsusilə zərgərlik məmulatlarında məhsulun hazırlanmasına çəkilən xərclər və ticarət şərtləri qiymət fərqini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər.
S.Cavadovun sözlərinə görə, ilin sonunadək qızılın qiymətinə təsir göstərəcək əsas amillərdən biri ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin pul-kredit siyasəti olacaq. Faiz dərəcələrinin yüksəlməsi və dolların möhkəmlənməsi qızılın investorlar üçün cəlbediciliyini azalda, əksinə, faizlərin aşağı düşməsi və geosiyasi risklərin artması qiymətləri dəstəkləyə bilər.
“Bununla yanaşı, mərkəzi bankların qızıl alışları, investorların təhlükəsiz aktivlərə tələbi və qlobal maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənlik də qiymətlərin istiqamətinə təsir edir. Buna görə də ilin sonunadək yalnız bahalaşma ssenarisinə əsaslanmaq doğru olmaz. Qızılın qiyməti yüksələ də, mövcud təzyiqlər güclənərsə, müəyyən müddət ərzində aşağı düşə də bilər”, – deyə iqtisadçı əlavə edib.
O qeyd edib ki, Azərbaycanda manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsinin sabit qalması beynəlxalq qiymət dəyişikliklərinin yerli bazara təsirini qiymətləndirərkən mühüm amildir. Bununla belə, idxal xərcləri, yerli tələb və satış marjaları yekun qiymətə təsir göstərməkdə davam edir.
“Ümumilikdə, dünya bazarında qızılın qiymətinin 4 800–4 900 dollara çatması Azərbaycanda da bahalaşma ehtimalını artırır. Lakin qiymətlərin nə qədər yüksələcəyini əvvəlcədən dəqiq demək mümkün deyil. İstehlakçılar da qızıl alarkən yalnız beynəlxalq birja qiymətini deyil, məhsulun əyarını, işçilik haqqını və satış şərtlərini nəzərə almalıdırlar”, – deyə S.Cavadov bildirib.
